Ουρολοίμωξη: τι βοηθά και πότε χρειάζεται αντιβιοτικό
Η ουρολοίμωξη μπορεί να αφορά την ουροδόχο κύστη (κυστίτιδα), την ουρήθρα ή τους νεφρούς. Σύμφωνα με τις οδηγίες του βρετανικού NHS για ασθενείς, μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικό, αλλά αυτό δεν χρειάζεται πάντα. Παρακάτω θα βρείτε τα συμπτώματα, τι ανακουφίζει, ποιοι χρειάζονται γιατρό χωρίς καθυστέρηση και γιατί ο διαβήτης και ορισμένα φάρμακά του αλλάζουν την εικόνα. Οι πληροφορίες αυτές έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την εξέταση από γιατρό.
Πώς αναγνωρίζεται μια ουρολοίμωξη
Η σελίδα του NHS για τις ουρολοιμώξεις (2025) απαριθμεί τα συμπτώματα που ακολουθούν. Αναφέρει επίσης ότι τα ούρα μπορεί να είναι σκούρα ή να μυρίζουν· αν αυτό είναι το μόνο σύμπτωμα, ίσως οφείλεται στο ότι δεν πίνετε αρκετό νερό.
Σε ηλικιωμένους και ευπαθείς ανθρώπους με προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης, όπως σε άνοια, καθώς και σε όσους έχουν ουροκαθετήρα, η ουρολοίμωξη μπορεί να φανεί και με αλλαγή συμπεριφοράς, ανησυχία ή σύγχυση, ακράτεια χειρότερη από τη συνηθισμένη ή νέο ρίγος. Στα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, γενική αδιαθεσία, ενούρηση ή έμετος.
- πόνος ή αίσθημα καψίματος όταν ουρείτε
- συχνότερη ούρηση από ό,τι συνήθως, και κατά τη διάρκεια της νύχτας
- ξαφνική ή επιτακτική ανάγκη για ούρηση
- ούρα θολά ή με αίμα
- πόνος χαμηλά στην κοιλιά ή στη μέση, λίγο κάτω από τα πλευρά
- υψηλός πυρετός, ρίγη με εναλλαγή ζέστης και κρύου, ή θερμοκρασία πολύ χαμηλή, κάτω από 36 °C
- κόπωση ή αδυναμία
Τι ανακουφίζει και τι δεν θεραπεύει
Για να υποχωρήσει η ενόχληση, το NHS συστήνει παρακεταμόλη όταν υπάρχει πόνος ή πυρετός, καθώς και ξεκούραση. Συστήνει επίσης να πίνετε τόσα υγρά ώστε να ουρείτε τακτικά και τα ούρα να έχουν ανοιχτό χρώμα, και να αποφεύγετε ποτά που ενδέχεται να ερεθίσουν την κύστη, όπως ο καφές, το αλκοόλ και οι χυμοί φρούτων. Τη δόση του παυσίπονου τη γράφει το ΦΟ του σκευάσματος· αν έχετε απορία, ρωτήστε τον φαρμακοποιό.
Αυτά τα μέτρα ανακουφίζουν, δεν θεραπεύουν τη λοίμωξη. Σύμφωνα με το NHS, ορισμένοι άνθρωποι που δεν είναι έγκυοι χρησιμοποιούν φακελάκια για την κυστίτιδα ή προϊόντα με cranberry για να προλάβουν μια ουρολοίμωξη, κάτι που ίσως βοηθά. Δεν έχει όμως τεκμηριωθεί ότι μειώνουν τα συμπτώματα ή ότι γιατρεύουν μια λοίμωξη που έχει ήδη αρχίσει.
Το NHS αναφέρει επίσης ότι ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει να περιμένετε 48 ώρες πριν πάρετε αντιβιοτικό, για την περίπτωση που τα συμπτώματα υποχωρήσουν από μόνα τους.
Ποιοι χρειάζονται γιατρό χωρίς καθυστέρηση
Το NHS ζητά επείγον ραντεβού με γιατρό όταν υπάρχει πιθανή ουρολοίμωξη και ισχύει κάτι από τα παρακάτω. Κάποια από τα σημεία της λίστας μπορεί να δείχνουν λοίμωξη στους νεφρούς· χωρίς αντιμετώπιση, μια τέτοια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή κατάσταση και να καταλήξει σε σηψαιμία.
Αν ο ασθενής έχει σύγχυση, υπνηλία ή δυσκολία στην ομιλία, το NHS ζητά άμεση κλήση σε υπηρεσία έκτακτης ανάγκης. Σε άμεσο κίνδυνο καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
- άτομο 65 ετών ή μεγαλύτερο, ή παιδί που δεν έχει ξεπεράσει τα 15 έτη
- θερμοκρασία ιδιαίτερα υψηλή ή ιδιαίτερα χαμηλή, ρίγη, αίσθηση ζέστης ή κρύου
- άνδρας με συμπτώματα ουρολοίμωξης
- διαβήτης
- συμπτώματα που επιδεινώνονται ραγδαία ή δεν έχουν βελτιωθεί 48 ώρες μετά την έναρξη της αγωγής
- ουρολοιμώξεις που επανέρχονται: 2 μέσα σε 6 μήνες ή 3 μέσα σε 12 μήνες
- ουροκαθετήρας
- εγκυμοσύνη
- πόνος στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή στη μέση, κάτω από τα πλευρά
- αίμα στα ούρα
- εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
Αντιβιοτικό: ποιος το αποφασίζει
Αν θα συνταγογραφηθεί αντιβιοτικό, το αποφασίζει ο γιατρός μετά από αξιολόγηση της κατάστασής σας· πολλές λοιμώξεις χρειάζονται εξέταση από κοντά. Το NHS περιγράφει τι μπορεί να κάνει ο γιατρός: να ζητήσει εξέταση ούρων, που όμως δεν είναι πάντα απαραίτητη, να προτείνει μέτρα αυτοφροντίδας και παυσίπονο ή να συνταγογραφήσει αντιβιοτικό. Αν πάρετε αντιβιοτικό, είναι σημαντικό να ολοκληρώσετε όλη την αγωγή που σας γράφτηκε, ακόμη και αν νιώσετε καλύτερα.
Ορισμένα αντιβιοτικά έχουν περιορισμούς. Το 2018 ο EMA συνέστησε περιορισμούς στη χρήση των φθοριοκινολονών, όπως η σιπροφλοξασίνη, λόγω σοβαρών και δυνητικά μόνιμων ανεπιθύμητων ενεργειών. Όπως ορίζει η ανακοίνωση του EMA, οι φθοριοκινολόνες δεν χρησιμοποιούνται σε ήπιες ή μέτριες βακτηριακές λοιμώξεις, παρά μόνο όταν δεν είναι δυνατή η χρήση των άλλων αντιβακτηριακών που συνιστώνται για αυτές, ούτε για να προληφθούν οι υποτροπές λοιμώξεων στο κατώτερο ουροποιητικό.
Γιατί δεν χρησιμοποιείτε ό,τι περίσσεψε
Το ημιτελές κουτί από την προηγούμενη φορά ή το αντιβιοτικό ενός συγγενή δεν είναι θεραπεία για τη νέα σας λοίμωξη. Ένα νέο επεισόδιο είναι νέο περιστατικό και χρειάζεται νέα ιατρική αξιολόγηση, γι' αυτό και στην υπηρεσία μας ο γιατρός το αξιολογεί από την αρχή και δεν επαναλαμβάνει μια παλιά συνταγή.
Η επιλογή του φαρμάκου, της δόσης και της διάρκειας είναι απόφαση του γιατρού που γνωρίζει την τωρινή σας κατάσταση, τα υπόλοιπα φάρμακά σας και τις αλλεργίες σας.
Ουρολοίμωξη και διαβήτης
Το NHS κατατάσσει τον διαβήτη στις περιπτώσεις που χρειάζονται επείγον ραντεβού με γιατρό για ουρολοίμωξη και αναφέρει τον κακώς ρυθμισμένο διαβήτη στους παράγοντες που εξασθενούν το ανοσοποιητικό και αυξάνουν τον κίνδυνο. Για τα γενικά στοιχεία των φαρμάκων υπάρχει η σελίδα για τον διαβήτη τύπου 2.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι αναστολείς SGLT2, που αποβάλλουν γλυκόζη στα ούρα. Η ΠΧΠ της δαπαγλιφλοζίνης (παράγραφος 4.4) σημειώνει ότι αυτό μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ουρολοίμωξης και ότι εξετάζεται προσωρινή διακοπή του φαρμάκου κατά τη θεραπεία πυελονεφρίτιδας ή σηψαιμίας με αφετηρία το ουροποιητικό· στην παράγραφο 4.8 η ουρολοίμωξη κατατάσσεται στις συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Η ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης (παράγραφος 4.4) αναφέρει περιπτώσεις επιπλεγμένων ουρολοιμώξεων, με πυελονεφρίτιδα και ουροσήψη, και την ίδια σύσταση για προσωρινή διακοπή. Στις κλινικές μελέτες της άδειας κυκλοφορίας (παράγραφος 4.8) η ουρολοίμωξη αναφέρθηκε συχνότερα σε ασθενείς με ιστορικό χρόνιων ή υποτροπιαζουσών ουρολοιμώξεων, όπως και με το εικονικό φάρμακο, και στις γυναίκες συχνότερα από ό,τι με το εικονικό φάρμακο. Αν παίρνετε τέτοιο φάρμακο, μην το σταματήσετε μόνοι σας: πείτε το στον γιατρό που αξιολογεί τη λοίμωξη.
Όταν οι ουρολοιμώξεις επανέρχονται
Όταν η λοίμωξη ξαναεμφανίζεται μετά την αγωγή ή μετράτε 2 επεισόδια σε διάστημα 6 μηνών ή 3 σε διάστημα 12 μηνών, το NHS συστήνει να σας εξετάσει γιατρός. Ο γιατρός μπορεί να γράψει διαφορετικό αντιβιοτικό, κολπικό σκεύασμα με οιστρογόνα στην περιεμμηνόπαυση ή μετά την εμμηνόπαυση, ή να σας παραπέμψει σε ειδικό για περαιτέρω έλεγχο.
Στα προληπτικά μέτρα που αναφέρει το NHS περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το σκούπισμα από εμπρός προς τα πίσω, η κατανάλωση πολλών υγρών, η ούρηση όσο νωρίτερα μπορείτε μετά τη σεξουαλική επαφή, τα βαμβακερά εσώρουχα, η αποφυγή αρωματικού σαπουνιού στα γεννητικά όργανα και το να μην κρατάτε τα ούρα σας. Αναφέρει επίσης ότι προφυλακτικά ή διάφραγμα με σπερματοκτόνο λιπαντικό αυξάνουν τον κίνδυνο.
Για την υποτροπιάζουσα κυστίτιδα το NHS σημειώνει ότι υπάρχουν κάποια στοιχεία υπέρ της καθημερινής λήψης D-μαννόζης ή προϊόντων με cranberry. Στην εγκυμοσύνη ρωτήστε πρώτα τον γιατρό σας, προσέξτε ότι τα προϊόντα αυτά μπορεί να περιέχουν πολλή ζάχαρη, και αν παίρνετε βαρφαρίνη να αποφεύγετε το cranberry. Η προφυλακτική αγωγή με αντιβιοτικό την ορίζει και την παρακολουθεί γιατρός.
Αντιβιοτικά και διασυνοριακή συνταγή
Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Κατά την ενημέρωση του Συλλόγου για την εγκύκλιο του ΕΟΠΥΥ, ο ίδιος περιορισμός αφορά και τα ναρκωτικά· διαφορετική είναι η περίπτωση των ηλεκτρονικών διασυνοριακών συνταγών, που εκτελούνται on-line.
Το έγγραφο που εκδίδουμε είναι διασυνοριακή συνταγή σε μορφή PDF. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Για τη χορήγηση οποιουδήποτε φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός, και για ένα αντιβιοτικό δεν μπορούμε να υποσχεθούμε τίποτε. Αν έχετε ουρολοίμωξη και ίσως χρειάζεστε αντιβιοτικό στην Ελλάδα, απευθυνθείτε σε γιατρό που μπορεί να σας εξετάσει από κοντά.
Τι καλύπτει και τι δεν καλύπτει η υπηρεσία μας
Συμπληρώνετε ιατρικό ερωτηματολόγιο. Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email. Πριν αποφασίσει, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει από εσάς έγγραφα, αποτελέσματα εξετάσεων ή πρόσφατη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης, να σας παραπέμψει σε εξέταση από κοντά ή να απορρίψει το αίτημα.
Με πυρετό, πόνο στη μέση ή κάτω από τα πλευρά, σε εγκυμοσύνη, σε άνδρα ή σε παιδί με συμπτώματα ουρολοίμωξης χρειάζεστε γιατρό που μπορεί να σας εξετάσει· αυτό δεν γίνεται με ερωτηματολόγιο. Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Το άρθρο 10 του ν. 4213/2013 επιτρέπει στον φαρμακοποιό να μην εκτελέσει μια συνταγή, π.χ. όταν έχει θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες για το αν είναι γνήσια ή για όσα αναγράφει. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Πόσο κοστίζει;
Το κουμπί της σελίδας δείχνει το ποσό της ιατρικής αξιολόγησης πριν από την πληρωμή. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ιατρική επιμέλεια του κειμένου
Ιατρική επιμέλεια κειμένου: Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο. Ο ίδιος γιατρός αξιολογεί και τα αιτήματα που λαμβάνει η υπηρεσία.
Μπορεί μια ουρολοίμωξη να περάσει χωρίς αντιβιοτικό;
Σύμφωνα με το NHS, οι ουρολοιμώξεις μπορεί να αντιμετωπιστούν με αντιβιοτικό, αλλά αυτό δεν χρειάζεται πάντα, και ο γιατρός μπορεί να ζητήσει να περιμένετε 48 ώρες για την περίπτωση που τα συμπτώματα υποχωρήσουν από μόνα τους. Δεν είναι απόφαση που παίρνετε μόνοι σας: αν ανήκετε στις ομάδες που χρειάζονται γιατρό χωρίς καθυστέρηση ή τα συμπτώματα χειροτερεύουν, απευθυνθείτε σε γιατρό.
Βοηθά το cranberry;
Κατά το NHS, τα προϊόντα με cranberry ίσως συμβάλλουν στην πρόληψη, όμως δεν υπάρχουν δεδομένα ότι ανακουφίζουν από τα συμπτώματα ή ότι θεραπεύουν μια λοίμωξη που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Αν παίρνετε βαρφαρίνη, το NHS ζητά να αποφεύγετε το cranberry.
Μπορώ να πάρω το αντιβιοτικό που μου είχαν δώσει την προηγούμενη φορά;
Όχι, αν δεν το αποφασίσει γιατρός. Ένα νέο επεισόδιο είναι νέο περιστατικό και χρειάζεται νέα ιατρική αξιολόγηση. Αν θα συνταγογραφηθεί αντιβιοτικό, το αποφασίζει ο γιατρός μετά από αξιολόγηση της κατάστασής σας· πολλές λοιμώξεις χρειάζονται εξέταση από κοντά.
Μπορώ να πάρω αντιβιοτικό με διασυνοριακή συνταγή στην Ελλάδα;
Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Διαφορετικά αντιμετωπίζει ο Σύλλογος τις ηλεκτρονικές διασυνοριακές συνταγές, οι οποίες εκτελούνται on-line. Για τη χορήγηση οποιουδήποτε φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Αν έχετε ουρολοίμωξη, απευθυνθείτε σε γιατρό που μπορεί να σας εξετάσει από κοντά.
Αυξάνουν τα φάρμακα SGLT2 για τον διαβήτη τον κίνδυνο ουρολοίμωξης;
Η ΠΧΠ της δαπαγλιφλοζίνης αναφέρει ότι η αποβολή γλυκόζης στα ούρα μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ουρολοίμωξης, και η ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης αναφέρει περιπτώσεις επιπλεγμένων ουρολοιμώξεων. Και οι δύο προβλέπουν να εξετάζεται προσωρινή διακοπή του φαρμάκου σε πυελονεφρίτιδα, ουροσήψη ή επιπλεγμένη ουρολοίμωξη. Το φάρμακο μη το διακόψετε με δική σας πρωτοβουλία· πείτε στον γιατρό που αξιολογεί τη λοίμωξη ότι το λαμβάνετε.
- NHS (Ηνωμένο Βασίλειο): Urinary tract infections (UTIs), ενημέρωση για ασθενείς (αγγλικά, 2025)
- EMA (2019): Ανάκληση ή επιβολή περιορισμών για τα αντιβιοτικά της κατηγορίας των κινολονών και των φθοριοκινολονών, EMA/175398/2019 (ελληνικά)
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Forxiga (δαπαγλιφλοζίνη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.4 και 4.8
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Jardiance (εμπαγλιφλοζίνη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.4 και 4.8
- ΠΦΣ: κοινοποίηση εγκυκλίου ΕΟΠΥΥ για τη συνταγογράφηση και εκτέλεση συνταγών μετακινούμενων πολιτών (OENET, 21.07.2026)
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr): αναγνώριση των συνταγών άλλου κράτους μέλους
- ΕΚΑΒ: Οδηγίες σωστής χρήσης του 166