Διαβήτης τύπου 2: φάρμακα και ανανέωση συνταγής
Σε αυτή τη σελίδα θα βρείτε τις ομάδες φαρμάκων για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 κατά δραστική ουσία, τι αναφέρουν οι ΠΧΠ για την ένδειξη και τις βασικές προφυλάξεις, και πώς ο γιατρός αξιολογεί ένα αίτημα για ιατρική συνταγή όταν η αγωγή σας είναι σταθερή. Η σελίδα δεν αντικαθιστά την παρακολούθηση από τον γιατρό που σας θεραπεύει ούτε τις εξετάσεις που χρειάζεται ο διαβήτης.
Τι κοινό έχουν τα φάρμακα για τον διαβήτη τύπου 2
Όλες οι ΠΧΠ που διαβάσαμε για τη σελίδα αυτή περιγράφουν τα φάρμακα ως αγωγή μαζί με δίαιτα και άσκηση, όχι στη θέση τους. Συχνά προβλέπουν και τη χρήση σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα για τον διαβήτη: πολλές νεότερες ουσίες έχουν ένδειξη τόσο για μονοθεραπεία όσο και για προσθήκη σε άλλη αγωγή, ενώ ο σταθερός συνδυασμός σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης προορίζεται για συνδυαστική αγωγή.
Ένα σημείο επαναλαμβάνεται: στις ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης, της δαπαγλιφλοζίνης, της ντουλαγλουτίδης, της τιρζεπατίδης και της σεμαγλουτίδης σε δισκία, η μονοθεραπεία αφορά ασθενείς για τους οποίους η μετφορμίνη θεωρείται ακατάλληλη (παράγραφος 4.1 κάθε ΠΧΠ). Στις ΠΧΠ αυτές η μετφορμίνη λειτουργεί δηλαδή ως σημείο αναφοράς.
Ομάδες φαρμάκων κατά δραστική ουσία
Ο πίνακας συνοψίζει την εγκεκριμένη ένδειξη σύμφωνα με την παράγραφο 4.1 των πληροφοριών προϊόντος του EMA και τη μορφή χορήγησης σύμφωνα με την παράγραφο 4.2. Για τη μετφορμίνη ως μόνη ουσία δεν διαβάσαμε ΠΧΠ σε αυτή τη σελίδα, γι' αυτό αναφέρουμε μόνο τον ρόλο της στις ΠΧΠ των άλλων φαρμάκων. Τον τρόπο χορήγησης κάθε σκευάσματος τον ορίζει ο γιατρός και τον περιγράφει το ΦΟ.
| Ομάδα | Δραστική ουσία | Ένδειξη σύμφωνα με την ΠΧΠ (4.1) | Μορφή και συχνότητα (4.2) |
|---|---|---|---|
| Διγουανίδη | μετφορμίνη | Σημείο αναφοράς στις ΠΧΠ των νεότερων φαρμάκων για τον διαβήτη τύπου 2 | Βλ. τη σελίδα της ουσίας |
| Αναστολείς SGLT2 | εμπαγλιφλοζίνη, δαπαγλιφλοζίνη | Διαβήτης τύπου 2 σε ενήλικες και παιδιά από 10 ετών· σε ενήλικες και συμπτωματική χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και χρόνια νεφρική νόσος | Δισκία, μία φορά την ημέρα |
| Αναστολείς DPP-4 σε σταθερό συνδυασμό | σιταγλιπτίνη και μετφορμίνη | Διαβήτης τύπου 2 σε ενήλικες που δεν ρυθμίζονται επαρκώς με τη μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης ή λαμβάνουν ήδη τις δύο ουσίες, καθώς και σε ορισμένους τριπλούς συνδυασμούς | Δισκία, δύο φορές την ημέρα |
| Αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 | ντουλαγλουτίδη | Διαβήτης τύπου 2 από 10 ετών | Ένεση, μία φορά την εβδομάδα |
| Αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1 | σεμαγλουτίδη (σκευάσματα για τον διαβήτη) | Διαβήτης τύπου 2 σε ενήλικες | Ένεση μία φορά την εβδομάδα ή δισκία μία φορά την ημέρα |
| Αγωνιστής των υποδοχέων GIP και GLP-1 | τιρζεπατίδη | Διαβήτης τύπου 2 από 10 ετών, καθώς και διαχείριση βάρους | Ένεση, μία φορά την εβδομάδα |
Σελίδες για κάθε δραστική ουσία
Για κάθε ουσία υπάρχει χωριστή σελίδα με όσα στοιχεία έχουμε επιβεβαιώσει· τις οδηγίες χρήσης περιέχει πάντα το ΦΟ της συσκευασίας:
Αναστολείς SGLT2: τι προσέχει ο γιατρός
Η ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης (παράγραφος 4.4) προειδοποιεί για κετοξέωση, ακόμη και απειλητική για τη ζωή, σε ασθενείς με διαβήτη που λαμβάνουν αναστολείς SGLT2. Η εικόνα μπορεί να είναι άτυπη, με μόνο μέτρια αυξημένη γλυκόζη. Ύποπτα είναι μη ειδικά συμπτώματα όπως ναυτία, έμετος, ανορεξία, κοιλιακό άλγος, υπερβολική δίψα, δυσκολία στην αναπνοή, σύγχυση, ασυνήθιστη κόπωση ή υπνηλία· τότε χρειάζεται εκτίμηση χωρίς καθυστέρηση, ανεξάρτητα από το επίπεδο της γλυκόζης. Η θεραπεία διακόπτεται σε νοσηλεία για μείζονα επέμβαση ή οξεία σοβαρή πάθηση.
Η ΠΧΠ συνιστά αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας πριν από την έναρξη και περιοδικά, τουλάχιστον ετησίως, και σημειώνει ότι η δράση στη μείωση της γλυκόζης εξαρτάται από τη νεφρική λειτουργία. Οι ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης και της δαπαγλιφλοζίνης αναφέρουν επίσης περιπτώσεις νεκρωτικής περιτονίτιδας του περινέου (γάγγραινα του Fournier). Η εμπαγλιφλοζίνη δεν χρησιμοποιείται στον διαβήτη τύπου 1.
Μετφορμίνη και γαλακτική οξέωση
Η ΠΧΠ του σταθερού συνδυασμού σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης (παράγραφος 4.4) περιγράφει τη γαλακτική οξέωση ως σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή, που εμφανίζεται συχνότερα σε οξεία επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας, σε καρδιοαναπνευστική νόσο ή σε σηψαιμία. Σε αφυδάτωση από σοβαρό έμετο, διάρροια, πυρετό ή μειωμένη πρόσληψη υγρών, η μετφορμίνη διακόπτεται προσωρινά και συνιστάται επικοινωνία με επαγγελματία υγείας.
Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι η δύσπνοια, ο κοιλιακός πόνος, οι μυϊκές κράμπες, η εξασθένηση και η υποθερμία. Αν τα υποψιαστείτε, σταματάτε τη μετφορμίνη και ζητάτε ιατρική φροντίδα χωρίς καθυστέρηση. Άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ηπατική ανεπάρκεια και η παρατεταμένη νηστεία, ενώ η ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιούχων σκιαγραφικών αναφέρεται στις αντενδείξεις του συνδυασμού (παράγραφος 4.3). Πριν από εξέταση με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, ενημερώστε τον γιατρό που τη ζητά για τα φάρμακά σας.
Φάρμακα GLP-1 και τιρζεπατίδη στον διαβήτη
Οι ουσίες αυτές περιγράφονται εδώ μόνο ενημερωτικά και η σελίδα δεν αποτελεί πρόταση για αίτημα συνταγής για αυτές. Αν σκέφτεστε έναρξη ή αλλαγή, συζητήστε τη με τον γιατρό που σας παρακολουθεί. Οι ΠΧΠ της τιρζεπατίδης και του σταθερού συνδυασμού σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης (παράγραφος 4.4 και στις δύο) προειδοποιούν για οξεία παγκρεατίτιδα· η δεύτερη αναφέρει ως χαρακτηριστικό σύμπτωμα το επίμονο, σοβαρό κοιλιακό άλγος. Σε συνδυασμό με σουλφονυλουρία ή ινσουλίνη αυξάνεται ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας και ο γιατρός μπορεί να εξετάσει μείωση της δόσης τους (ΠΧΠ σεμαγλουτίδης σε δισκία, παράγραφος 4.2).
Η τιρζεπατίδη έχει στην ίδια ΠΧΠ και ένδειξη για τη διαχείριση του βάρους, ενώ για ορισμένες άλλες ουσίες της ομάδας υπάρχουν χωριστά σκευάσματα με αυτή την ένδειξη. Αν ο στόχος σας είναι η διαχείριση του βάρους και όχι η ρύθμιση του σακχάρου, η αξιολόγηση γίνεται μέσω της σελίδας για τα φάρμακα GLP-1 για το βάρος.
Ανανέωση συνταγής με σταθερή δόση: τι ζητά ο γιατρός
Αν λαμβάνετε ήδη φάρμακο για τον διαβήτη σε σταθερή δόση, μπορείτε να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση για τη συνέχισή του. Συμπληρώνετε ιατρικό ερωτηματολόγιο. Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email.
Ο γιατρός έχει τη δυνατότητα να σας ζητήσει έγγραφα και εξετάσεις ή να μάθει μια πρόσφατη μέτρηση της πίεσής σας· μπορεί ακόμη να σας κατευθύνει σε εξέταση από κοντά ή να μην εκδώσει συνταγή. Στον διαβήτη αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, πρόσφατη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) ή έλεγχο της νεφρικής λειτουργίας, που η ΠΧΠ της εμπαγλιφλοζίνης συνιστά τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο. Τις εξετάσεις και τα έγγραφα τα στέλνετε μέσω της συνομιλίας, όταν σας τα ζητήσει ο γιατρός. Νέο φάρμακο ή αλλαγή δόσης δεν προκύπτουν αυτόματα από το αίτημα· αν θα συνταγογραφηθεί κάποιο φάρμακο και ποιο, το αποφασίζει ο γιατρός.
Πότε χρειάζεστε γιατρό από κοντά ή επείγουσα βοήθεια
Ορισμένα συμπτώματα δεν αξιολογούνται με ερωτηματολόγιο:
- Ναυτία, έμετος, κοιλιακό άλγος, υπερβολική δίψα, δυσκολία στην αναπνοή ή σύγχυση ενώ λαμβάνετε αναστολέα SGLT2: πιθανή κετοξέωση, ακόμη και με σχεδόν φυσιολογική γλυκόζη.
- Δύσπνοια, κοιλιακός πόνος, μυϊκές κράμπες και εξασθένηση ενώ λαμβάνετε μετφορμίνη: πιθανή γαλακτική οξέωση.
- Επίμονο, σοβαρό κοιλιακό άλγος, που με αναστολέα DPP-4 ή φάρμακο GLP-1 μπορεί να είναι παγκρεατίτιδα.
- Συμπτώματα χαμηλού σακχάρου που δεν υποχωρούν, ιδίως με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρία.
- Σοβαρός έμετος, διάρροια ή πυρετός με κίνδυνο αφυδάτωσης.
Τι λαμβάνετε αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας. Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Ο νόμος (ν. 4213/2013, άρθρο 10) επιτρέπει στον φαρμακοποιό να αρνηθεί, για παράδειγμα όταν υπάρχουν θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες ως προς το αν το έγγραφο είναι γνήσιο ή ως προς το περιεχόμενό του.
Επείγοντα συμπτώματα δεν αξιολογούνται online· σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166.
Πόσο κοστίζει;
Το ύψος της αμοιβής για την ιατρική αξιολόγηση αναγράφεται στο κουμπί του αιτήματος και το βλέπετε προτού πληρώσετε. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί το αίτημά σας;
Κάθε αίτημα για φάρμακο του διαβήτη το διαβάζει και το κρίνει ο Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο. Τα στοιχεία της σελίδας προέρχονται από τις πληροφορίες προϊόντος στα ελληνικά, όπως τις δημοσιεύει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA).
Μπορεί να ανανεωθεί η συνταγή για φάρμακο του διαβήτη που ήδη παίρνετε;
Μπορείτε να υποβάλετε αίτημα, αλλά η συνέχιση δεν είναι αυτόματη. Ο γιατρός κρίνει αν η θεραπεία σας εξακολουθεί να ταιριάζει, με βάση τις απαντήσεις σας και, όπου χρειάζεται, πρόσφατες εξετάσεις· ο γιατρός μπορεί επίσης να σας παραπέμψει σε εξέταση από κοντά ή να μην εκδώσει συνταγή.
Γιατί η μετφορμίνη αναφέρεται τόσο συχνά στις ΠΧΠ άλλων φαρμάκων;
Στις ΠΧΠ πολλών νεότερων φαρμάκων για τον διαβήτη τύπου 2, η χρήση τους ως μονοθεραπεία προβλέπεται όταν η μετφορμίνη θεωρείται ακατάλληλη, για παράδειγμα λόγω δυσανεξίας ή αντενδείξεων. Σε άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται μαζί της· ο σταθερός συνδυασμός σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.
Ποια είναι η διαφορά των αναστολέων SGLT2 από τους αναστολείς DPP-4;
Πρόκειται για διαφορετικές ομάδες ουσιών με διαφορετικές ενδείξεις και προφυλάξεις. Σύμφωνα με τις ΠΧΠ, η εμπαγλιφλοζίνη και η δαπαγλιφλοζίνη έχουν σε ενήλικες ένδειξη και για χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και χρόνια νεφρική νόσο, ενώ ο σταθερός συνδυασμός σιταγλιπτίνης και μετφορμίνης έχει ένδειξη μόνο για τον διαβήτη τύπου 2. Για το ποια ομάδα είναι κατάλληλη στη δική σας περίπτωση αποφασίζει ο γιατρός, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό σας.
Για πόσο διάστημα μπορεί να εκτελεστεί η συνταγή στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10). Είναι ανώτατο όριο και όχι υπόσχεση χορήγησης· την απόφαση τη λαμβάνει ο φαρμακοποιός.
Είναι το ίδιο με την ελληνική ηλεκτρονική συνταγή;
Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση· λαμβάνετε ένα PDF που εκδίδει ο γιατρός.
Μπορεί να ξεκινήσει νέο φάρμακο για τον διαβήτη με ερωτηματολόγιο;
Το αίτημα μπορεί να αφορά φάρμακο που ήδη λαμβάνετε ή νέο, αλλά την απόφαση τη λαμβάνει ο γιατρός. Στην έναρξη ή στην αλλαγή αγωγής ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις ή να συστήσει εξέταση από κοντά, γιατί οι ΠΧΠ προβλέπουν έλεγχο της νεφρικής λειτουργίας και προσαρμογή άλλων φαρμάκων, όπως η ινσουλίνη.
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Jardiance (εμπαγλιφλοζίνη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1, 4.2 και 4.4
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Forxiga (δαπαγλιφλοζίνη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1, 4.2 και 4.4
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Janumet (σιταγλιπτίνη και μετφορμίνη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1 έως 4.4
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Trulicity (ντουλαγλουτίδη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1 και 4.2
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Rybelsus (σεμαγλουτίδη σε δισκία, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1 και 4.2
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Mounjaro (τιρζεπατίδη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1, 4.2 και 4.4
- EMA: Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος Ozempic (σεμαγλουτίδη, ΠΧΠ, ελληνικά), παράγραφοι 4.1 και 4.2
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr)