Διασυνοριακή ιατρική συνταγή: τι πρέπει να γράφει
Η διασυνοριακή ιατρική συνταγή δεν είναι ειδικό έντυπο ούτε ευρωπαϊκό πιστοποιητικό. Είναι συνταγή γιατρού που περιέχει ορισμένα στοιχεία, ώστε ένας φαρμακοποιός σε άλλο κράτος μέλος να καταλάβει ποιος είναι ο ασθενής, ποιος ο γιατρός και ποιο το φάρμακο. Ο κατάλογος αυτών των στοιχείων υπάρχει σε δύο κείμενα: σε επίπεδο ΕΕ η εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ τα παραθέτει στο παράρτημά της και, για την Ελλάδα, ο ν. 4213/2013 τα απαριθμεί στο άρθρο 10. Παρακάτω θα βρείτε τη λίστα ελέγχου, την εξήγηση κάθε σημείου και όσα αυτή η συνταγή δεν εξασφαλίζει.
Λίστα ελέγχου με μια ματιά
Πριν πάτε στο φαρμακείο, ελέγξτε ότι η συνταγή γράφει τα παρακάτω. Ο κατάλογος του παραρτήματος της οδηγίας 2012/52/ΕΕ είναι μη εξαντλητικός: τα στοιχεία αυτά είναι το ελάχιστο. Αν η συνταγή εκδόθηκε στο εξωτερικό και θέλετε να μάθετε τι γίνεται όταν την προσκομίζετε εδώ, δείτε το κείμενο για τη συνταγή γιατρού από άλλη χώρα της ΕΕ στην Ελλάδα.
- Ασθενής: επώνυμο και όνομα ολογράφως, όχι αρχικά, και ημερομηνία γέννησης.
- Συνταγή: ημερομηνία έκδοσης.
- Γιατρός: ολόκληρο το ονοματεπώνυμο, ο τίτλος του επαγγέλματος, email και αριθμός τηλεφώνου ή φαξ με τον διεθνή κωδικό κλήσης για απευθείας επαφή, και η διεύθυνση του χώρου εργασίας μαζί με τη χώρα της ΕΕ.
- Υπογραφή του γιατρού, χειρόγραφη ή ψηφιακή.
- Φάρμακο: η κοινόχρηστη ονομασία της δραστικής ουσίας· εμπορική ονομασία μόνο σε βιολογικό φάρμακο ή όταν ο γιατρός την κρίνει ιατρικά αναγκαία, με σύντομη αιτιολόγηση.
- Φαρμακοτεχνική μορφή, ποσότητα, περιεκτικότητα και δοσολογικό σχήμα.
Η νομική βάση με απλά λόγια
Η οδηγία 2011/24/ΕΕ αφορά τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη. Το άρθρο 11 ορίζει ότι, αν ένα φάρμακο έχει άδεια κυκλοφορίας σε ένα κράτος μέλος, μια συνταγή για αυτό που εκδόθηκε σε άλλο κράτος μέλος για συγκεκριμένο ασθενή μπορεί να χρησιμοποιηθεί εκεί σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.
Για να εφαρμόζεται η αρχή με τον ίδιο τρόπο παντού, η Επιτροπή εξέδωσε την εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ. Σύμφωνα με το άρθρο 2, αφορά συνταγές που εκδίδονται μετά από αίτημα ασθενούς ο οποίος σκοπεύει να τις χρησιμοποιήσει σε άλλο κράτος μέλος, και το άρθρο 3 ζητά από τα κράτη να εξασφαλίζουν ότι περιέχουν τουλάχιστον τα στοιχεία του παραρτήματος.
Στην Ελλάδα οι κανόνες αυτοί ενσωματώθηκαν με το άρθρο 10 του ν. 4213/2013. Η παράγραφος 1 ορίζει ότι οι συνταγές άλλου κράτους μέλους για φάρμακο με άδεια κυκλοφορίας εκτελούνται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, και η παράγραφος 2 απαριθμεί τα ίδια στοιχεία με την οδηγία. Για το τι κάνετε όταν τελειώσουν τα φάρμακα στο εξωτερικό υπάρχει χωριστό κείμενο για τα φάρμακα στο εξωτερικό.
Στοιχεία του ασθενούς
Το πρώτο μέρος του καταλόγου είναι σύντομο: επώνυμο, όνομα ολογράφως και ημερομηνία γέννησης. Η λέξη «ολογράφως» έχει σημασία, γιατί αρχικά ή συντομογραφίες δεν επαρκούν όταν ο φαρμακοποιός συγκρίνει το όνομα της συνταγής με το έγγραφο ταυτότητάς σας.
Ο κατάλογος δεν περιλαμβάνει εθνικό αριθμό μητρώου. Ο ν. 4213/2013 αναφέρει τον ΑΜΚΑ σε άλλη περίπτωση: στις συνταγές που εκδίδονται στην Ελλάδα και εκτελούνται σε άλλο κράτος μέλος, ώστε να αποζημιώνονται. Σύμφωνα με την ενημέρωση του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου για την εγκύκλιο του ΕΟΠΥΥ, η ταυτοποίηση του προσώπου που παραλαμβάνει το φάρμακο είναι υποχρεωτική. Στο φαρμακείο να έχετε μαζί σας έγγραφο ταυτότητας.
Ημερομηνία έκδοσης και προθεσμία 30 ημερών
Το δεύτερο μέρος του καταλόγου είναι η ημερομηνία έκδοσης. Από αυτήν μετράει η προθεσμία που ορίζει ο ελληνικός νόμος. Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10).
Η ίδια διάταξη σημειώνει ότι για τις διασυνοριακές συνταγές δεν ισχύει ο περιορισμός των πέντε εργάσιμων ημερών που προβλέπεται για τις ελληνικές συνταγές. Η προθεσμία των τριάντα ημερών δείχνει μόνο ως πότε μπορεί να γίνει η εκτέλεση και δεν σημαίνει ότι θα γίνει οπωσδήποτε, γιατί τη χορήγηση την αποφασίζει ο φαρμακοποιός.
Στοιχεία του γιατρού και υπογραφή
Τα περισσότερα στοιχεία συγκεντρώνονται στο τρίτο μέρος, που αφορά τον επαγγελματία υγείας που εξέδωσε τη συνταγή: το ονοματεπώνυμο γραμμένο ολόκληρο, ο επαγγελματικός τίτλος, ένα email και ένα τηλέφωνο ή φαξ με διεθνή κωδικό για άμεση επικοινωνία, και η διεύθυνση εργασίας με το όνομα της χώρας.
Την υπογραφή η οδηγία τη θέλει «χειρόγραφη ή ψηφιακή, ανάλογα με το μέσο που επιλέγεται για την έκδοση της συνταγής», και το άρθρο 10 του ν. 4213/2013 γράφει επίσης «χειρόγραφη ή ψηφιακή».
Τα στοιχεία επικοινωνίας υπάρχουν για πρακτικό λόγο. Το άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ αναφέρει ότι ο κατάλογος πρέπει να διευκολύνει, όταν χρειάζεται, την επαφή ανάμεσα σε αυτόν που συνταγογραφεί και σε αυτόν που χορηγεί το φάρμακο, ώστε η θεραπεία να γίνεται πλήρως κατανοητή.
Πώς αναγράφεται το φάρμακο
Το τέταρτο μέρος αφορά το φάρμακο. Ο κανόνας είναι η «Κοινόχρηστη ονομασία», δηλαδή η διεθνής ονομασία της δραστικής ουσίας. Εμπορική ονομασία μπαίνει μόνο αν το φάρμακο είναι βιολογικό ή αν ο γιατρός θεωρεί ότι ιατρικά χρειάζεται· στη δεύτερη περίπτωση ο γιατρός προσθέτει μια σύντομη αιτιολόγηση.
Δίπλα στην ονομασία πρέπει να αναγράφονται η φαρμακοτεχνική μορφή (λ.χ. δισκίο ή διάλυμα), η περιεκτικότητα, η ποσότητα και το σχήμα δοσολογίας.
Η προτεραιότητα της δραστικής ουσίας έχει πρακτική εξήγηση. Στην ενημέρωση του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου σημειώνεται ότι η εμπορική ονομασία «μπορεί να είναι διαφορετική σε άλλη χώρα». Ο ν. 4213/2013 (άρθρο 10) ορίζει ότι η εκτέλεση γίνεται σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις για τη χορήγηση, περιλαμβανομένης της υποκατάστασης με γενόσημα φάρμακα ή άλλα.
Τι δεν εξασφαλίζει η διασυνοριακή συνταγή
Αναγνώριση δεν σημαίνει ότι κάθε συνταγή θα εκτελεστεί. Ο ν. 4213/2013 (άρθρο 10) δέχεται περιορισμούς στην εκτέλεση, αν υπάρχουν θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες ως προς το αν η συνταγή είναι γνήσια, τι ακριβώς γράφει ή αν μπορεί να γίνει κατανοητή, και αφήνει στον φαρμακοποιό το δικαίωμα να αρνηθεί τη χορήγηση σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις. Κατά τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, ο φαρμακοποιός χρειάζεται να καταλαβαίνει τι γράφει η συνταγή και να μπορεί να διαπιστώσει ότι είναι αυθεντική.
Δεύτερον, τα φάρμακα που δίνονται μόνο με ειδική ιατρική συνταγή, για παράδειγμα τα ναρκωτικά, μένουν έξω από την υποχρέωση αναγνώρισης· αυτό προβλέπει η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου, όπως και η οδηγία 2011/24/ΕΕ στο άρθρο 11, παράγραφο 6.
Τρίτον, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή. Κατά την ίδια ενημέρωση, ο περιορισμός αυτός ισχύει και για τα ναρκωτικά· διαφορετική είναι η περίπτωση των ηλεκτρονικών διασυνοριακών συνταγών, που εκτελούνται on-line.
Τέταρτον, η αναγνώριση δεν αφορά την αποζημίωση: ο νόμος ορίζει ρητά ότι δεν θίγει τις διατάξεις για την επιστροφή των εξόδων για φάρμακα. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος αναφέρει ότι, όταν η διασυνοριακή συνταγή είναι έγχαρτη, ο ασθενής επιβαρύνεται με το 100% του κόστους του φαρμάκου.
Πρακτικός έλεγχος πριν πάτε στο φαρμακείο
Είναι γραμμένο ολόκληρο το ονοματεπώνυμό σας και συμφωνεί με το έγγραφο ταυτότητας που θα δείξετε; Υπάρχουν η ημερομηνία γέννησης και η ημερομηνία έκδοσης; Δεν έχουν περάσει πάνω από 30 ημέρες από την έκδοση;
Στη συνέχεια ελέγξτε την πλευρά του γιατρού: ονοματεπώνυμο, τίτλος, διεύθυνση με τη χώρα, τηλέφωνο ή φαξ με διεθνές πρόθεμα, email, υπογραφή. Για το φάρμακο σημειώστε τη δραστική ουσία, τη μορφή, την περιεκτικότητα και την ποσότητα.
Μην αφήνετε την υπόθεση για τη στιγμή που τελειώνει το τελευταίο δισκίο: αν χρειαστεί διευκρίνιση από τον γιατρό, θα θέλετε να έχετε χρόνο.
Πώς εκδίδεται το έγγραφο από εμάς
Συμπληρώνετε ιατρικό ερωτηματολόγιο. Ο γιατρός αξιολογεί γραπτώς το ιατρικό ερωτηματολόγιό σας, χωρίς βιντεοκλήση και χωρίς τηλεφωνική συνομιλία. Αν ο γιατρός έχει ερωτήσεις, τις θέτει γραπτώς στη συνομιλία του λογαριασμού σας και λαμβάνετε ειδοποίηση με email. Πριν από την απόφαση, ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει πρόσθετα έγγραφα, εργαστηριακά αποτελέσματα ή μια πρόσφατη μέτρηση πίεσης, να σας παραπέμψει σε εξέταση από κοντά ή να απορρίψει το αίτημα.
Αν ο γιατρός εκδώσει συνταγή, τη λαμβάνετε σε μορφή PDF με email. Το περιεχόμενό της ακολουθεί το διασυνοριακό πρότυπο του παραρτήματος της οδηγίας 2012/52/ΕΕ. Το έγγραφο δεν καταχωρίζεται στην ελληνική ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Δεν πρόκειται για άυλη συνταγή και δεν λαμβάνετε κωδικό συνταγής με SMS.
Για τη χορήγηση του φαρμάκου αποφασίζει ο φαρμακοποιός. Ο φαρμακοποιός μπορεί να μην εκτελέσει τη συνταγή, λ.χ. όταν έχει θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες για το αν είναι γνήσια ή για όσα αναγράφει (ν. 4213/2013, άρθρο 10). Δεν συνταγογραφούμε βενζοδιαζεπίνες, υπνωτικά της ομάδας Z, οπιοειδή, διεγερτικά και γκαμπαπεντινοειδή.
Πόσο κοστίζει;
Το κουμπί αιτήματος σε αυτό το άρθρο δείχνει πόσο κοστίζει η ιατρική αξιολόγηση, πριν ολοκληρώσετε την πληρωμή. Η αμοιβή αφορά την ιατρική αξιολόγηση και όχι την έκδοση του εγγράφου - την απόφαση λαμβάνει ο ιατρός αφού ελέγξει το ερωτηματολόγιό σας. Εάν ο ιατρός αρνηθεί την έκδοση για ιατρικούς ή νομικούς λόγους, σας επιστρέφουμε την αμοιβή στο σύνολό της. Εάν σας ζητήσει δικαιολογητικά, έχετε τουλάχιστον 7 ημέρες για να τα υποβάλετε και θα σας υπενθυμίσουμε πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Εάν η αξιολόγηση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, σας επιστρέφουμε επίσης ολόκληρο το ποσό.
Το φάρμακο το πληρώνετε στο φαρμακείο στο σύνολό του και δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Ποιος αξιολογεί τα αιτήματα
Ιατρική επιμέλεια κειμένου: Damian Wojno, γιατρός με πολωνική άδεια άσκησης επαγγέλματος, αρ. 3211301. Ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στην Πολωνία και δεν είναι εγγεγραμμένος σε ελληνικό Ιατρικό Σύλλογο. Ο ίδιος γιατρός αξιολογεί και τα αιτήματα που λαμβάνουμε.
Πρέπει η συνταγή να είναι μεταφρασμένη στα ελληνικά;
Ούτε η οδηγία 2012/52/ΕΕ ούτε το άρθρο 10 του ν. 4213/2013 ορίζουν γλώσσα για τη συνταγή. Ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος επισημαίνει ωστόσο μια πρακτική προϋπόθεση: το περιεχόμενο πρέπει να είναι κατανοητό για τον φαρμακοποιό και η αυθεντικότητα του εγγράφου να μπορεί να επιβεβαιωθεί. Γι' αυτό έχει σημασία η κοινόχρηστη ονομασία της δραστικής ουσίας, που είναι διεθνής, και η ευκρίνεια όλων των στοιχείων.
Τι υπογραφή πρέπει να έχει η διασυνοριακή συνταγή;
Το παράρτημα της οδηγίας 2012/52/ΕΕ και το άρθρο 10 του ν. 4213/2013 ζητούν υπογραφή του γιατρού «χειρόγραφη ή ψηφιακή». Τη γνησιότητα του εγγράφου την κρίνει ο φαρμακοποιός, ο οποίος μπορεί να αρνηθεί αν έχει θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες. Τα στοιχεία απευθείας επικοινωνίας του γιατρού υπάρχουν στη συνταγή, σύμφωνα με το άρθρο 11 της οδηγίας 2011/24/ΕΕ, για να διευκολύνεται, αν χρειαστεί, η επαφή του με τον φαρμακοποιό.
Πληρώνω ολόκληρη την τιμή του φαρμάκου με διασυνοριακή συνταγή;
Για την έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή, ο Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος γράφει ότι το 100% της αξίας του φαρμάκου το καταβάλλει ο ασθενής και ότι ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να ζητήσει αποζημίωση από τον ασφαλιστικό φορέα της χώρας όπου είναι ασφαλισμένος. Το άρθρο 10 του ν. 4213/2013 ορίζει ότι η αναγνώριση της συνταγής δεν θίγει τις διατάξεις για την επιστροφή εξόδων. Για τα έγγραφα που εκδίδουμε εμείς δεν υποβάλλουμε αιτήματα αποζημίωσης για λογαριασμό σας.
Γιατί μπορεί ο φαρμακοποιός να αρνηθεί να την εκτελέσει;
Ο λόγος είναι νομικός: όπως ορίζει ο ν. 4213/2013 στο άρθρο 10, η εκτέλεση μπορεί να περιοριστεί όταν υπάρχουν θεμιτές και αιτιολογημένες αμφιβολίες για το αν η συνταγή είναι αυθεντική, για όσα αναγράφει ή για το αν γίνεται κατανοητή, και ο φαρμακοποιός κρατά το δικαίωμα να αρνηθεί τη χορήγηση βάσει των εθνικών διατάξεων. Γι' αυτό δεν υποσχόμαστε ότι μια συνταγή θα εκτελεστεί στο φαρμακείο όπου θα απευθυνθείτε.
Για πόσες ημέρες μπορεί να εκτελεστεί μια διασυνοριακή συνταγή;
Στην Ελλάδα η διασυνοριακή συνταγή μπορεί να εκτελεστεί το πολύ 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της (ν. 4213/2013, άρθρο 10). Είναι ανώτατο όριο: η εκτέλεση εξαρτάται και από την απόφαση του φαρμακοποιού.
Ισχύει αυτή η διαδρομή για όλα τα φάρμακα;
Όχι. Η οδηγία 2011/24/ΕΕ, στο άρθρο 11 παράγραφος 6, αφήνει εκτός της υποχρεωτικής αναγνώρισης όσες συνταγές άλλου κράτους μέλους αφορούν φάρμακα ειδικής ιατρικής συνταγής, όπως τα ναρκωτικά. Σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Σύλλογο, και τα αντιβιοτικά δεν χορηγούνται με έγχαρτη διασυνοριακή συνταγή.
- Εκτελεστική οδηγία 2012/52/ΕΕ, άρθρα 1-3 και παράρτημα: στοιχεία της διασυνοριακής συνταγής (EUR-Lex, ελληνικά)
- Οδηγία 2011/24/ΕΕ, άρθρο 11: αναγνώριση συνταγών που εκδίδονται σε άλλο κράτος μέλος (EUR-Lex, ελληνικά)
- ν. 4213/2013, άρθρο 10 (ΦΕΚ Α 261/2013, api.et.gr): αναγνώριση των συνταγών που έχουν εκδοθεί σε άλλο κράτος μέλος
- Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος, έγγραφο 2225/2026: οδηγός ενημέρωσης για τη διασυνοριακή συνταγή (PDF)
- ΠΦΣ: κοινοποίηση εγκυκλίου ΕΟΠΥΥ για τη συνταγογράφηση και εκτέλεση συνταγών μετακινούμενων πολιτών (OENET, 21.07.2026)